O starim knjigama

Đurađ Kastriotić Skenderbeg : studija Nikole Vulića

Pre nekoliko dana došla mi je pod ruku jedna retka i izvan svega interesantna knjiga. Radi se o istorijskoj raspravi Nikole Vulića (1872-1945) Nikola Vulić je bio srpski istoričar, klasični filolog i arheolog, predavač na Velikoj školi u Beogradu i Beogradskom univerzitetu i jedan od najznačajnijih srpskih proučavalaca antičke prošlosti.

Knjiga koja je 1892. godine nagrađena prvom vidovdanskom nagradom opštine beogradske nosi naslov “Đurađ Kastriotić Skenderbeg, istorijska rasprava”, sa jednom genealoškom tablicom. Čim se knjiga otvori vidi se da se radi o ozbiljnoj istorijskoj studiji, što je od Vulića i očekivano. Prve stranice donose izvore, spisak literature i autora, ili kako je to Vulić naslovio “Pretres knjiga kojima smo se služili pri izradi ove rasprave”. Tu su imena Marina Barlecija (rođen u Skadru sredinom XV. veka), čije je delo o Skenderbegu štampano 1506. godine, oko četrdeset godina nakon Skenderbegove smrti, nemačkog istoričara Cinkajzena, zatim italijan Giammaria Biemmi koji je napisao “Istoria di Giorgio Castrioto”, tu je i naš Spiridon Gopčevič i mnogi drugi. Interesanto je spomenuti da je prvo biografsko delo o Skenderbegu napisano 1480. godine, samo dvanaest godina nakon njegove smrti.

U uvodu Nikola Vulić se bavi geografijom i izlaže kratku istoriju arbansku do Skenderbega, jer ne možete se baviti, ni razumeti istoriju, ako ne poznajete geografiju predela o kojima pišete ili čitate. Zato je korisno pri čitanju nekog istorijskog dela imati kartu ili google maps ispred sebe. Poglavlje prvo je naslovljeno “Od rođenja Skenderbegova do smrti Muratove” i počinje sa opisom porekla, predaka (Branilo-Pavle-Ivan-Đurađ) i postojbine Đurđa Kastriotića. Đurađeva majka se zvala Vojsava. Njegova sestra Marija je bila supruga Stefana I. Crnojevića i majka njegovog sina Ivana Crnojevića. Priča se nastavlja opisom vremena i mesta rođenja, životom na sultanovom dvoru, sve do bekstva sa istog.

Kako ne bih prepričavao svako poglavlje reći ću da je knjiga izvanredna, detaljno prati Skenderbegov život od rođenja do smrti i nakon čitanja ne ostavlja skoro nikakve nedoumice. Čita se “u jednom dahu” jer osim što je interesantna, bogata podacima i detaljima, stil pisanja je veoma čitak i blizak prosečnom čitaocu.

Ako je neko od ovog teksta očekivao konkretne odgovore o Đurđu Kastriotiću, pa nema ih, nisam želeo o tome da pišem, jer je o tome u istorijskom smislu već sve rečeno, tj. drugi su rekli šta su imali, mi smo ćutali. Ako me pitate ko je bio Skenderbeg, rekao bih: bio je Srbin koji je u XV. veku vladao teritorijom koja je obuhvatala i jedan deo današnje Albanije, borac protiv Osmanlija, o njemu je do ove knjige (1892.) napisano (po N. Vuliću) oko 150 različitih radova, počevši sa spomenutim iz 1480. godine, dok Vikipedija donosi broj od oko 600 knjiga do naših dana. Skoro sve su napisali neki drugi ljudi i neki drugi narodi, a eto i odgovora, i razloga zašto je Đurađ od Branilovića danas albanski nacionalni heroj, dok je njegov grb poslužio kao motiv zvaničnog grba te nama susedne zemlje. Da je ova knjiga doživela još neko izdanje, možda bi svest, možda bi istorija, ili bar jedan njen krak krenuo nekim drugim putem.

Prvo i jedino izdanje ove knjige je skoro nemoguće naći u prodaji, takođe nemam informaciju da je ikada štampano drugo ili reprint izdanje. U svim bibliotekama možda postoji desetak primeraka ove studije.

Dopada Vam se tekst? Podelite ga sa drugima:

Leave a Reply